# 1
on 11/04/17, 03:01 pm
avatar
tienquan189
Binh Nhì
Đăng Ký : 24/02/2017
Số Bài Gủi : 9
Keng : 770
Điểm Cộng : 20
Birthday : 18/09/1989
Viêm đường thở là cơ chế chủ yếu, quan trọng nhất trong bệnh sinh của hen phế quản. Viêm đường thở là biểu hiện chung cho tất cả các thể hen phế quản .

Các tế bào viêm: có rất nhiều tế bào tham gia vào quá trình viêm của đường thở trong hen phế quản:

+ Tế bào mast (mastocyt): có vai trò chủ yếu trong pha đáp ứng sớm của hen phế quản (đáp ứng tăng mẫn cảm týp I). Các trung gian hóa học viêm của tế bào mast gồm: histamin, tryptase, chymase, acidgluconidase, bglucoronidasse, bgalactosidase, leucotriene C4, prostaglandin D2 .

+ Bạch cầu ái toan (eosinophils: E): đây là tế bào có vai trò chủ yếu trong pha đáp ứng muộn và giai đoạn viêm mạn tính đường thở. Các trung gian hóa học viêm gồm: protein cơ bản chủ yếu (major basic protein), eosinophil cationic protein, eosinophil peroxidase.

+ Bạch cầu ưa kiềm (basophils): có vai trò giúp tế bào mast trình diện chức năng chính xác và tham gia vào cả hai pha đáp ứng viêm của hen phế quản. Các trung gian hóa học viêm chủ yếu là histamin, prostaglandin D2, trypsin leucotriene C4 và D4.

+ Tế bào lympho (lymphocyt): trong hen phế quản, tế bào lympho T (chủ yếu là tế bào TCD4 và TCD8) đóng vai trò chủ đạo trong phản ứng viêm đường thở. Tế bào TCD4 chủ yếu sản xuất interleukin 2, interferon g và b, yếu tố hoại tử u a, yếu tố kích thích dòng bạch cầu hạt và đại thực bào dẫn đến hoạt hóa đại thực bào và lympho T, ức chế tổng hợp IgE và duy trì viêm đường thở kéo dài. Tế bào TCD8 có vai trò ức chế các dị nguyên đặc hiệu, ức chế tổng hợp IgE.

+ Biểu mô phế quản : Biểu mô phế quản là đích tấn công của quá trình viêm trong hen phế quản và tổn thương biểu mô phế quản là yếu tố quan trọng làm khuếch đại quá trình viêm của đường thở. Hiện nay, tế bào biểu mô phế quản được coi như là một tế bào viêm trong quá trình viêm đường thở trong hen phế quản. Khi bị tổn thương, các tế bào biểu mô phế quản là nguồn giải phóng các trung gian hóa học viêm đa dạng, phong phú như các cytokine, các chất hóa ứng động (chemokine), các yếu tố tăng trưởng. Biểu mô phế quản còn là nơi trình diện các thụ thể: các thụ thể tự động (thụ thể b-adrenergic và protein hoạt mạch tổ chức kẽ) và các thụ thể cho các phân tử kết dính, neurotoxin, elastasse, metalloprotease  .
Xem thêm: bệnh hen phế quản có chữa khỏi được không?

+ Các tế bào khác: đại thực bào, monocyte, tế bào đuôi gai... cũng tham gia vào quá trình viêm đường thở trong hen phế quản.

Các trung gian hóa học  viêm: có rất nhiều trung gian hóa học viêm và sự tương tác phức tạp giữa chúng trong đường thở .

+ Histamin: giải phóng từ các tế bào mast và bạch cầu ưa kiềm; tác dụng gây co thắt phế quản, tăng tính thấm thành mạch, tăng tiết nhày và cảm ứng sản xuất các trung gian hóa học viêm khác.

+ Các trung gian hóa học lipid (prostanoids): có nguồn gốc từ các tế bào N, mono, L, E, mast, tiểu cầu và biểu mô phế quản. Các trung gian hóa học lipid gồm có: leucotriene, prostaglandin, thromboxan; tác dụng gây co thắt phế quản, tăng tính thấm thành mạch, tăng tính đáp ứng phế quản và chiêu mộ các tế bào viêm vào đường thở.

+ Các cytokin: được giải phóng từ các tế bào viêm và có tác động lẫn nhau. Trong hen phế quản các cytokin  có vai trò chủ yếu là các interleukin 1, 2, 3, 4, 5, 6. Sự hoạt động của các cytokin tạo nên mạng cytokin (cytokin  network) trong phản ứng viêm của hen phế quản.

+ Bradykinin: có nguồn gốc từ huyết tương và tổ chức, có tác dụng co thắt phế quản, tăng tiết nhày và hoạt hóa phospholipase A2.

+ Các chất hóa ứng động (chemokin  hoặc intercrine): có nguồn gốc từ các tế bào viêm, bao gồm 2 họ: họ a-chemokin  (interleukin 8, yếu tố tiểu cầu 4, b-thromboglobulin) và họ b-chemokin (monocyte chemotactic protein 1, 2, 3; macrophage inhibitory protein b, 1g) .

+ Yếu tố hoại tử u a (tumor necrosis factor a): sản xuất bởi đại thực bào, tế bào mast, E và biểu mô phế quản, có vai trò quan trọng trong viêm mạn tính đường thở.

+ Interferon g (INFg): được sản xuất bởi tế bào Th1, có vai trò ức chế hoạt động của tế bào Th2, đối kháng với interleukin 4 và kích thích các tế bào khác giải phóng các cytokin  .

+ Các yếu tố tăng trưởng (growth factor): được sản xuất từ đại thực bào, tế bào E, biểu mô phế quản, nội mô và nguyên bào sợi. Một số yếu tố tăng trưởng trong đường thở của hen phế quản: yếu tố tăng trưởng có nguồn gốc tiểu cầu (plateled derived growth factor), yếu tố tăng trưởng nguyên bào sợi (fibroblast growth factor), yếu tố tăng trưởng chuyển đổi b (transforming grow factor b). Tác dụng chủ yếu của yếu tố tăng trưởng là tham gia vào tái tạo lại cấu trúc đường thở.

+ Các trung gian hóa học khác: các gốc tự do (O2, OH), adenosin, endothelin, nitric oxid  (NO), các protein cơ bản.

Cơ chế chiêu mộ các tế bào viêm trong hen phế quản: quá trình chiêu mộ các tế bào viêm từ máu vào đường thở rất phức tạp, chịu ảnh hưởng và điều hòa bởi nhiều yếu tố: các cytokin , các yếu tố hóa ứng động, yếu tố tăng trưởng và các phân tử kết dính (adhesion molecules). Tùy theo từng giai đoạn của đáp ứng viêm đường thở mà các tế bào khác nhau được chiêu mộ từ máu vào đường thở .

Các giai đoạn của viêm đường thở trong hen phế quản: quá trình viêm đường thở trong hen phế quản xảy ra 3 giai đoạn:

Viêm cấp tính: gồm 2 pha đáp ứng trong hen phế quản: pha đáp ứng sớm (early phase reaction) xảy ra sau 5 - 15 phút sau kích thích của dị nguyên; tham gia vào pha này chủ yếu là tế bào mast, tế bào trình diện kháng nguyên và đại thực bào. Các trung gian hóa học viêm chủ yếu là histamin, IgE, tryptase, lecotriene B4, C4, D4, F4, prostaglandin D2, interleukin 1, 2, 3, 4, 5, 6 và kinin. Pha đáp ứng muộn (late phase reaction) xảy ra sau 6 - 12 giờ sau kích thích của dị nguyên, kéo dài 60 phút đến 12 giờ với sự tham gia của các tế bào E, Th2, N và đại thực bào, trong đó hoạt hóa tế bào E là quan trọng nhất; các trung gian hóa học chủ yếu là protein cơ bản, neurokinin, lecotriene C4, yếu tố hoạt hóa tiểu cầu, interleukin 5, 8 và interferon g. Hậu quả của viêm cấp tính: gây phù niêm mạc, co thắt cơ trơn phế quản, tăng giải phóng các trung gian hóa học viêm thứ phát và tăng tính đáp ứng của phế quản.

+ Viêm mạn tính: là hậu quả của quá trình viêm cấp tính kéo dài và tái diễn. Quá trình viêm mạn tính liên quan tới tất cả các tế bào viêm trong đường thở nhưng chủ yếu là vai trò của các tế bào Th2, E và biểu mô phế quản. Các trung gian hóa học viêm chủ yếu là protein cơ bản, các protease, interleukin 2, 4, 5, interferon g, yếu tố hoạt hóa tiểu cầu leucotriene C4, các yếu tố tăng trưởng, các phân tử kết dính và các gốc tự do. Hậu quả của viêm mạn tính: gây rối loạn quá trình chết theo chương trình (apopptosis) của các tế bào, tái tạo lại cấu trúc đường thở và tăng tính phản ứng phế quản bền vững.

+ Tái tạo lại cấu trúc đường thở (airway remodelling): Tái tạo lại cấu trúc đường thở là hiện tượng tổn thương và hồi phục lại đường thở bệnh nhân hen phế quản. Quá trình này xảy ra ở mọi giai đoạn của bệnh và tiến triển từ từ tùy theo từng bệnh nhân. Đặc điểm tái tạo lại cấu trúc đường thở: dày thành phế quản, dày màng nền, xơ hóa dưới biểu mô, tăng khối cơ trơn đường thở, tăng tiết nhày đường thở, biến đổi mạch máu của đường thở. Cơ chế của tái tạo lại cấu trúc đường thở: các yếu tố ảnh hưởng đến tái tạo lại đường thở: dùng glucocorticoid muộn, tuổi trẻ (trẻ em xuất hiện tái tạo lại đường thở sớm), phát hiện và điều trị bệnh muộn. Vai trò của các tế bào và trung gian hóa học viêm trong quá trình tái tạo lại cấu trúc đường thở: thâm nhiễm và tồn tại lâu dài các tế bào viêm (tế bào E và lympho Th2), tác động của các yếu tố tăng trưởng và cytokin. Hậu quả của tái tạo lại cấu trúc đường thở: gây tắc nghẽn đường thở không hồi phục và tăng tính đáp ứng phế quản bền vững làm cho bệnh trở lên dai dẳng và mạn tính. Bệnh hen phế quản biểu hiện thế nào?


Bài viết liên quan


Hãy Đăng Nhập Để Gửi Bình Luận - Nếu Chưa Có Tài Khoản Đăng Ký - Click Tại Đây